Michael Vo
Quê hương, ḍng sông, là những ǵ quen thuộc thân thương trong đời người dân của mỗi nước sống bên ḍng sông quê hương. Từ ngàn xưa, khi con người bắt đầu phát triển th́ nguồn nước thiên nhiên là nguồn sống quư báo mà chúng ta luôn ǵn giữ và bảo vệ. Con sông, ḍng nước quê hương đă nuôi sống bao đời người, là nguồn nước, là niềm vui, nổi buồn không chỉ của người dân sống bên bờ sông mà c̣n là niềm cảm xúc, một cái ǵ thân thương, quyến thuộc của một dân tộc.
Thượng đế đă tạo ra loài người, thiên nhiên đă tạo ra nguồn nước và sinh vật để nuôi sống, phát triển nhân loại cho đến ngày nay. Mỗi đợt thuỷ triều, mỗi mùa nước lên, hay hạn hán, con sông và người dân sống hai bên bờ đă có đồng cảm, chia sẻ với nhau qua từng đoạn đời thế kỷ. Gắn bó với nhau qua mỗi triều đại, chiến tranh và cùng với nguồn nước, con người đă đấu tranh để phát triển và xây dựng cộng đồng, quốc gia, liên đới láng giềng có cùng chung ḍng sông, nguồn nước. Có cùng chung mối quan hệ XH, chính trị và môi trường sống cho các quốc gia có chung một ḍng sông. Ḍng sông quê hương chính là sợi dây t́nh cảm nối liền các dân tộc, các quốc gia có một sự liên hệ mật thiết với nhau, có cùng chung lịch sử, và tạo hoá đă tặng cho chúng ta cái đáng quư đó.
Xin hăy cùng tôi và các sinh vật sống trong ḍng sông cùng đi phiêu lưu trên những đoạn đường đất nước, cùng nhau đi thăm các thắng cảnh và đời sống của các dân tộc cũng như những sự kiện lịch sử đă xảy ra trên nguồn nước và những ǵ cần phải làm để cho ḍng sông quê hương ngày càng tươi đẹp hơn, để cho nguồn nước ngày càng phục vụ con người và các dân tộc sống hoà thuận vui vẻ, thân thiện hơn.
Donau là tên một con sông dài thứ hai ở Âu châu. Bắt nguồn từ khu rừng Schwarzwald (1) chảy qua 6 nước châu âu: CHLBĐưc, CH Áo, CH Jugoslavien (Nam Tư), CH Rumanie, CH Bulgarie, CH Ukraine và đổ ra biển đen. Với chiều dài gần 2850Km, từ tây âu cho đến đông Âu, Donau không những là nguồn nước cung cấp cho hàng triệu người sinh sống trên các quốc gia mà c̣n là phương tiện giao thông, buôn bán, du lịch nối liền các nước láng giềng đă có từ ngàn xưa đến nay.
Những sinh vật sống trong ḷng sông th́ rất phong phú, các loài lươn, cá các loại, nhưng tiêu biểu là một loại cá Forellen(2) đă cùng tôi làm một cuộc phiêu lưu từ West sang Ost và đi đến biển đen.
Từ những ḍng suối từ các vùng núi thơ mộng trên cao mang tên Brigach và Breg, hai ḍng suối như những tiếng thầm th́ của thiên nhiên róch rách mang theo những nguồn nước tinh khiết chạy dài trên các vùng đất của nước Đức, qua các thành phố làng mạc, các nhà thờ ,và những vùng đất của các lănh chúa thời xa xưa.
Toà lâu đài ở vùng Sigmaringen ngự trị từ thế kỷ thứ 11, của nhà hoàng tộc Werdenberg đă truyền thụ từ đời này sang đời khác và để lại nhiều nền văn hoá cũng như các di tích cho đến ngày hôm nay. Trong toà lâu đài hiện nay c̣n giữ lại và trưng bày các báo vật, vũ khí thời xa xưa, các quân phục, cân đai mủ măo cùng với nhiều hiêỉn vật khác đánh dấu một thời hưng thịnh và vàng son của một triều đại vua chúa xa xưa.
Ḍng sông Donau đưa chúng ta đi đến thành phố Ulm, nơi đây một khu nhà thờ to lớn được xây cất từ thế kỷ thứ 15 và là ngôi nhà thờ với đỉnh tháp cao nhất thế giới với độ cao 161m trong thời đại đó. Nơi đây hiện nay là nơi du khách thế giới đến viếng thăm tham quan, chiêm ngưỡng những kiến trúc có từ thời xa xưa được các nhà chạm trổ, điêu khắc bên ngoài và bên trong nhà thờ. Chứng tỏ rằng đất nước này có một nền văn hoá lâu đời với nhiều mối liên hệ với công giáo, bởi thế cho nên trên nước Đức người ta thường chào nhau bằng tiếng :" Gruss gott" (3).
Mủnster und Altstadt von UlmMột góc thành phố cổ và nhờ thờ lớn ở Ulm
Khắp nơi, ḍng sông Donau uốn khúc qua các làng mạc, thành phố người ta luôn nh́n thấy các đỉnh tháp nhà thờ và tiếng chuông luôn thánh thót ngân lên trong những giờ cầu nguyện hay báo cho mọi người biết thời gian đang trôi qua. Gunzburg, Dillingen, Hochstadt...và nhiều ngôi làng nằm bên bờ Donau đưa chúng tôi đi thăm viếng những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và văn hoá của người dân sống nơi xứ này.
Chú cá Forellen nhỏ bé tiếp tục chuyến phiêu lưu kỳ thú đi đến các thành phố lớn của CHLB Đức như Regensburg và Passau. Nơi đây, một thành phố du lịch với nhiều nền văn hoá cổ xưa của triều đại La mă có nhiều ảnh hưởng đến chính trị và tôn giáo đến vùng đất này. Những cổ thành, những ngôi đền thờ, những bức tượng điêu khắc có từ trước và sau công nguyên được các vua chúa hay đức giám mục đă làm nên trong lịch sử vương quốc Bayern từ những năm 739 có ảnh hưởng lớn mạnh đến các nước láng giềụng xung quanh như Áo, Ungarn và các nước đông Âu nằm bên bờ Donau.
Một góc h́nh của thành phố Passau bên bờ sông donau
Thỉnh thoảng vào những năm nước lụt, khu vực nơi đây có lúc mực nước lên cao đến hơn 2m, gầụn như thành phố cổ ở đây điềụu bị ch́m trong làn nước của Donau. Những năm như thế, những sinh vật sống bên ḍng Donau tha hồ tung tăng ở các toà nhà cao tầng, đi dạo trong các góc phố hay cẩn thận tránh né các xe cộ, phương tiện đi lại trôi lềnh bềnh trong mùa nước lụt.
Có những trận đại hồng thuỷ như thế, người ta mới thấy được t́nh đoàn kết giúp đỡ của người dân Đức nơi đây. Hàng vạn người t́nh nguyện từ các thành phố khác đến đây để giúp đỡ những người bị nạn, di chuyển các tài sản quư giá, lo lắng chỗ ăn ở cho những người dân trong vùng bị lụt lội, hay các cơ quan từ thiện quyên góp tiền của, hiện vật cho đồng bào bị nước lũ nơi đây.
Trong lúc khốn cùng, th́ t́nh con người ở đây mới được biểu hiện một cách rơ rệt và đầy ḷng nhân ái. Những thiệt hại do thiên tai, băo lụt gây ra được nhà nước và người dân đưa một tay cứu giúp cho những nạn nhân trong vùng bị băo lụt để cho mọi người thấy rơ hơn tinh thần dân tộc của một quốc gia có một nền văn hoá và truyền thống lâu đời đă làm cho đất nước họ giàu mạnh và đưa sự văn minh tiến bộ cho quê hương ngày một tốt hơn.
Một h́nh ảnh thật đẹp trong mùa lũ lụt chứng minh tinh thần dân tộc và sự đoàn kết của người dân Đức trong những đội quân sốt sắng tay liền tay chuyền những bao cát để ngăn chặn sự tấn công của ḍng thuỷ triều Donau dâng ngày một cao hơn bên các bờ sông. Các lực lượng cứu hoả cơ động với những phương tiện hiện đại được phân tán trong vùng lụt chia nhau đi t́m kiếm, cứu vớt các nạn nhân c̣n bị kẹt lại trong vùng hay t́m mọât biện pháp hữu hiệu hơn để cứu lấy các di tích, hiện vật, tranh ảnh trong các nhà thờ hay viện bảo tàng đang bị ḍng nước phá huỷ.
Một tổ chức chu đáo trong lúc khẩn cấp cho hàng vạn người có chỗ trú thân thức ăn, uống đă được các phương tiện truyền thông và cơ quan chính quyền các cấp lên tiếng và hỗ trợ tối đa để tránh t́nh trạng thiệt hại cho người dân sống trên vùng Donau. Đó là chưa kể đến sau khi mức thuỷ triều hạ xuống, thu dọn hiện trường, vệ sinh và ổn định lại đời sống cho người dân là những việc làm tiếp tục của chánh quyền để cho mọi người nơi đây an tâm, tiếp tục làm việc, sinh sống bên ḍng sông quê hương của họ.
Xuôi theo ḍng Donau, chú cá nhỏ bé lại đến thăm một vương quốc mới nằm bên dăy núi Alpen, CH Áo. Một đất nước nổi tiếng với các danh lam thắng cảnh, khu du lịch với các môn thể thao mùa đông thu hút khách du lịch khắp nơi trên thế giới. Dăy núi Alpen chạy dài khắp tây nam Âu châu và đă làm cho quốc gia này có được nhiều cảnh thiên nhiên hùng vĩ, nhờ địa thế trên cao cho nên đất nước này là nơi an dưỡng và du lịch lư tưởng cho những ai thích khí hậu trong lành và những môn thể thao mùa đông. Ski, snowboard, Ski marathon... trong vùng núi Alpen trắng xoá tuyết phủ trong những tháng lạnh giá ở châu Âu. Đất nước này không những giàu mạnh nhờ nguồn du lịch mà c̣n là một trong những nước có nền kinh tế kỹ thuật vững chắc và đời sống cao ở châu Âu.
Một khu lịch thể thao mùa đông trên vương quốc Áo
Với diện tích chiếm đến 40% là rừng cây xanh nhưng cũng có nhiều khoáng sản và mỏ các loại. Là một nước nằm trong cộng đồng châu Âu có tiềm lực kinh tế, kỹ thuật và nhân lực dồi dào, đă đưa nước này có những thành công to lớn trong mọi lĩnh vực kinh tế, khoa học và kỹ thuật. Với địa h́nh thích hợp cho nông nghiệp, cùng với kỹ thuật hiện đại, những sản phẩm sản xuất từ chăn nuôi, trái cây, ngũ cốc, sửa, phó-mát, là những thực phẩm không thể thiếu được hàng ngày trong đời sống người dân ở châu Âu.
Bên cạnh những khu công nghiệp tối tân cho ra nhiều hàng hoá tiêu dùng trong các mặt hàng điện tử, cơ khí, gia dụng ... đă làm cho đất nước này đứng vị trí có hạng trong những nước hùng mạnh ở Âu châu.
Ḍng chảy Donau lại tiếp tục đưa chú cá Forellen đến thủ đô của nước Áo, Wien. Thành phố của các cung điện vua chúa, đền đài, âm nhạc và nghệ thuật. Một thành phố văn hoá nằm bên bờ sông Donau từ lâu đă là nơi tập trung thu hút khách du lịch, nơi gặp gỡ của các bạn trẻ, sinh viên trên khắp thế giới mà c̣n là triều đại của các nhà vua ở nước Áo của các thế kỷ trước đây. Các toà lâu đài Belvedere, lâu đài Schonbrunn, hay nhà thờ Karl với những kiến trúc, chạm trổ, hoa văn của nền văn hoá từ thế kỷ 17 vẫn c̣n lưu lại đến ngày nay và đó là những biểu tượng hùng mạnh của triều đại nước Áo.
Những trường đại học ở Wien hàng năm cho ra nhiều nhân tài đă được đào tạo hoàn chỉnh để đem kiến thức của ḿnh phục vụ cho nhân loại, ở nơi đây
người ta cũng phải nhắc đến các trường đào tạo âm nhạc. Những thiên tài bất hũ lưu truyền muôn thủơ của những ḍng nhạc cổ điển như Beethoven , Mozart, Schubert, Brahms.. đă làm nên những tác phẩm, những concerto giá trị nằm vĩnh viễn trong nền âm nhạc Klassik, được biểu diễn mỗi tuần ở thành phố Wien cho giới thưởng ngoạn yêu thích chất nhạc này, các nhà hát Opera biểu diễn hàng đêm những tác phẩm nghệ thuật của mọi thời gian như Othello, Hamlet, Romeo and Julia... làm cho thành phố này đượm thêm màu sắc văn hoá cũng như nghệ thuật của nền văn hoá cổ kim tây Âu.
Xuôi theo ḍng Donau, chú Forellen nhỏ bé tiếp tục cuộc hành tŕnh đến các vương quốc xa hơn ở vùng phía đông Âu.
Văn hoá, đời sống theo từng vùng, từng thời kỳ đă ảnh hưởng nhiều đến đời sống, chính trị, và nguồn sinh sống của các sinh vật nơi đây. Chú Forellen nhỏ bé được dịp làm quen với các bạn bè cùng sống chung trong ḍng Donau. Vùng trung lưu Donau nơi đây ngày càng rộng lớn hơn, và nguồn sinh sống, thực phẩm cũng như sinh vật dưới ḍng sông cũng phong phú hơn.
CH dân chủ Tiệp Khắc sau khi hệ thống chủ nghĩa đông Âu sụp đổ đă phân chia làm hai nước độc lập là CH Tshechische và Slovakei vào năm 1993 để cho hai dân tộc có một quyết định và con đường đi mới cho quê hương theo ư nguyện của người dân.
Dọc theo bờ biên giới giữa CH Slovakei và CH Ungarn, ḍng Donau uốn khúc tiếp tục đưa chú Forellen và bạn bè đi đến nhiều làng mạc, thành phố trên những miền đất trù phú bên cạnh những cánh đồng lúa ḿ và đồi nho hay những đồng cỏ mênh mông của những nhà nông nơi đây sinh sống, vui đùa với đàn cừu hay các chú ḅ sữa hiền lành trong ánh nắng ấm áp bên ḍng chảy Donau.
Người dân Ungarn hoặc Slovakei vui buồn theo những vụ trúng mùa hay lo lắng khi thần sông nổi giận và đưa con nước lên cao cướp lấy tất cả mùa màng, tài sản của họ trong những năm lũ lụt. Những ngôi nhà ch́m đắm trong làn nước, đỉnh tháp nhà thờ, hay các nóc nhà thân thuộc trong làng giờ đây là nơi trú chân của các chú chim, hay các động vật khác nh́n ḍng nước lũ cuốn trôi đi tất cả mọi thứ. Và sau khi cơn giận dữ qua đi là một lớp bùn đặc quánh để lại khắp mọi nơi trong thôn xóm cho họ một cảm gíac lẫn lộn vui buồn v́ đại nạn đă qua, nhưng cũng chẳng c̣n ǵ để cứu văn tài sản cá nhân hay của gia đ́nh họ.
Những biện pháp pḥng chống lũ lụt bên bờ sông Donau là một mối quan tâm không những cho hai nước nằm nơi đây mà c̣n là của một cộng đồng quốc gia nối tiếp có cùng chung một ḍng chảy, cùng chung một định mệnh. Các chuyên gia về nghiên cứu bảo vệ môi trường, hay các cơ quan có trách nhiệm đối với nguồn nước quan trọng và là phương tiện giao thông chiến lược trong khu vực, đă có nhiềụu dự án, phương thức để tránh được t́nh trạng lụt lội, khai thác nhiều hồ nước dự trữ để trung hoà lưu lượng Donau, bảo vệ rừng cây xanh, giữ nguồn nước ngầm hay trồng thêm rừng để điều hoà khí hậu, nhiệt độ, độ ẩm cho các quốc gia và dân cư sống bên gịng Donau. Những kế hoạch lớn về các đập nước để sử dụng năng lượng thuỷ điện thiên nhiên được các chuyên gia và nhà nước liên quốc gia nghiên cứu cẩn thận để tránh t́nh trạng lạm dụng a ũnh hưởng đến nguồn nước hoặc các môi sinh sống dưới ḷng sông, luôn là đề tài để nối liền các mối quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia và chăm lo cho các dân tộc sinh sống bên ḍng Donau. Một quyết định đơn độc của một trong cộng đồng có chung nguồn nước sẽ đem đến bất lợi không chỉ cho môi trường sống chung, mà c̣n là những nguyên do sâu xa đi đến các sự tranh căi và xung đột giữa các quốc gia hiện nay có cùng chung một thể chế CH dân chủ tự do và nền hoà b́nh vĩnh cửu sau cuộc đại thế chiến thứ hai tại Âu châu.
Cuộc phiêu lưu vẫn cứ tiếp tục đưa chú Forellen đi đến Budapest, thủ đô thơ mộng của Ungarn nằm giữa các cù lao của hai thành phố Buda và Pest được nối liền với nhau qua 6 cây cầu treo nổi tiếng trên ḍng Donau. Một thành phố nổi tiếng ở Đông âu với nhiều màu sắc và ảnh hưởng đến thế giới tự do trong thời kỳ chiến tranh lạnh ở châu Âu. Một ḥn ngọc giữa khối CS XHCH với nhiều di tích lịch sử, văn hoá, âm nhạc, kinh tế thị trường tự do và nhiều cuộc cải cách, đ̣i hỏi của các tổ chức tiến bộ, nhà thờ đă làm cho bộ mặt thành phố Budapest có nhiều đặc thù riêng biệt hơn trong khối đông Âu.
Những kiến trúc có từ ngh́n xưa chen lẩn với các khu tân kỳ hiện đại đă làm cho thành phố này có một sự thu hút đặc biệt. Ngôi nhà thờ cổ kính mang tên Liebfrauenkirche là nơi viếng thăm của người công giáo trong những ngày cầu nguyện, hay các khách du lịch thập phương, hay là ngôi thành cổ Fischerbastei với các thành luỹ uốn khúc và những chóp mủ cao ngất như trong những chuyện cổ tích với nàng công chúa ngủ trong lâu đài là một trong những toà nhà mang nhiều huyền thoại được khách du lịch đến viếng thăm nhiều nhất được dựng xây lên từ cuối thế kỷ 19, hay trong những khu Boulevard với các cửa hiệu bán hàng đủ loại cùng với các khu cao ốc, biệt thự trong trung tâm thành phố với các nhà hát, cơ quan, viện bảo tàng, trường đại học và nhiều danh lam thắng cảnh khác đem đến cho du khách viếng thăm những điều kỳ thú.
Ngôi thành cổ Fischer bastei và một góc của nhà thờ Frauen Kirche.
Ḍng chảy Donau tiếp tục đưa chú Forellen đi đến vương quốc Nam Tư( Jugoslawien), đất nước có nhiều danh lam thắng cảnh hoang dă, phong tục tập quán cổ truyền cũng như có nhiều sự ảnh hưởng đến văn hoá cổ đại của hai đức tin lớn ở Âu châu là Christ và Moslem.
Osmanische Bruecke in Prizren (Serbien)
Die Osmanen bauten die Bruecke im serbischen Prizren waehrend ihrer Herrschaft Ueber das Balkanland vom ausgehenden 14. Bis Ende des 19. Jahrhunderts.
Chiếc cầu Osmanische ở Prizren là biểu tượng sự tranh chấp lâu dài từ nhiều thế kỷ từ 14-19 qua nhiều giai đoạn, nhiều triều đại, thời kỳ chiến tranh đẫm máu giữa hoàng đế Osman ( Osmanisch Empire) và các vương quốc trong khu vực trung đông cũng như sự tấn công, bành trướng và xâm chiếm đến các nước ở tây, đông Âu và bên công giáo là những h́nh ảnh khủng khiếp nhất trong lịch sử Âu châu để đi đến hoà b́nh trong giai đoạn hiện nay.
Chiếc cầu lịch sử tại Prizren là ranh giới của WEST và Ost, ranh giới Katholik và Moslem , biểu tượng của mọi sự xung đột và đă làm cho đất nước Nam Tư huyền thoại này đă đi đến sự chia rẽ, ngăn cách vào năm 1993 với sự can thiệp của quốc tế.
Và đại đế Thổ nhĩ kỳ ( Osmanen Empire) ngày xưa nay đă là một nước cộng hoà độc lập, mặc dù vẫn c̣n chịu nhiều ảnh hưởng của Moslem nhưng đă có nhiều cải cách văn hoa,ù tư tưởng và hiện nay là một trong những nước ở trung đông có tiềm năng kinh tế, khoa học kỹ thuật mạnh mẽ, có mối quan hệ mật thiết hữu nghị với phương tây và thế giới.
Ḍng sông Donau tiếp tục uốn khúc về phía đông và đổ ra biển đen. Sau khi đă qua nhiều chặng đường dài, bây giờ khúc sông Donau đang nằm giữa hai nước CH Rumanien và CH Bulgarien. Hai nước láng giềng có chung một ḍng sông như ranh giới nối liền các quan hệ hữu nghị, phong tập quán và t́nh láng giềng giữa hai dân tộc có nhiều điểm tương đồng. Những đồng cỏ dài vô tận đến chân trời và những đàn cừu cùng với các chú mục đồng đă làm nên khung cảnh đất nước thêm thơ mộng, hiền hoà. Với chính sách nông nghiệp và cơ khí hóa, hai quốc gia đă có nhiều thành tựu trong nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật nông nghiệp. Những nông trại chăn nuôi, hay các đồn điền gieo trồng thuốc lá, ngũ cốc các loại, các đồi nho làm ra những loại rượu nho làm cho mọi giới vui vẻ sau những giờ làm việc mệt nhọc hay trong các dịp lễ hội truyền thống của dân tộc.
Nếu có dịp bạn hăy cùng tôi đến đây vui chơi trong những ngày lễ hội cùng với người dân ở miền trung du này, cùng với họ nhảy múa vui vẻ bên những điệu múa dân gian, hay múa đôi trong những bộ quần áo dạ hội sặc sỡ truyền thống cùng với các điệu nhạc mang âm hưởng văn hoá dân tộc sẽ làm lôi cuốn tất cả mọi khách đến đây thăm viếng và vui chơi trên miền đất này. Các khách du lịch sẽ được mời chào với những ổ bánh ḿ to tướng và muối của các cô gái xinh tươi trong trang phục dân gian cùng với nụ cười thân thiện trên môi.
Các chính sách kinh tế và chính trị cũng có nhiều thay đổi từ khi hệ thống CS XHCN đông âu sụp đổ, đă làm cho quê hương họ có thêm sức sống mới từ những thập niên 90.
Có c̣n ǵ vui hơn khi người dân bây giờ được tự do hơn, vui vẻ hơn và mọi cá nhân, tổ chức, đảng phái có thể góp một tay xây dựng quê hương mỗi ngày một giàu đẹp và trù phú hơn. Sức bật quốc gia giờ đây đang nằm trong tay của người dân đang được hít thở trong không khí tự do, đang có trong tay những quyết định táo bạo để đưa đất nước và dân tộc ngày một tiến bộ, ấm no hơn. Ḍng chảy Donau từ phương tây không những đă đem đến một sự hoà b́nh thân thiện mà c̣n mang theo nhịp điệu sống mănh liệt của các nước tự do dân chủ, mang đến nguồn sống mới với nhiều sáng kiến, tiềm năng khoa học kỹ thuật và t́nh người để hàn gắn mọi vết thương trong quá khứ. Mang đến một cái nh́n khác tươi đẹp hơn cho cộng đồng Châu âu mỗi ngày một lớn mạnh trong quan điểm đồng thuận, hợp tác, tiến bộ, tự do và dân chủ đa nguyên.
Ngọn gió của sự đổi mới và cải cách trong thập niên 90 đă làm thay đổi cả bầu không khí Âu châu, cộng đồng châu Âu giờ đă thật sự lớn mạnh và ngày càng phát triển rộng răi hơn, không chỉ ở các nước tây Âu mà c̣n sẽ tiếp tục lan rộng, kéo dài như ḍng sông Donau đă nối liền các dân tộc có cùng chung một nguồn nước và mối liên hệ với nhau.
Trên đoạn đường dài hơn 2800Km từ đầu nguồn Donau đến biên giới Ukraine và đổ ra biển đen, Chú cá Forellen nhỏ bé đă thấm mệt trong chặng đường vừa qua. Từng làng mạc, từng thành phố lớn nhỏ bên ḍng Donau đă mang theo những t́nh cảm, bạn bè nối liền các dân tộc, văn hoá các quốc gia để đi đến một ngày mai hoà b́nh và tươi đẹp hơn.
Nh́n đoạn đường đă đi qua, nh́n những trang sử xuôi dài theo con nước Donau đi đến nhiều quốc gia, dân tộc trong cộng đồng Châu Âu, người ta cũng không khỏi hồi tưởng lại những cuộc chiến tranh, hận thù tàn sát trong quá khứ. Lịch sử Âu châu bên ḍng Donau cũng như nhiều số phận của các dân tộc khác trên thế giới điều nằm trong sự chiếm đoạt quyền lực và hận thù triền miên kéo dài trong nhiều thế kỷ qua. Một sự hận thù, xung đột trong quá khứ, hay cố t́nh khơi lại những ân oán trong dĩ văng hiện giờ chỉ c̣n nằm trong những trang sách sử đẫm máu của nhiều thường dân vô tội phải chịu nhiều đắng cay nhục h́nh để các thế hệ mai sau có được cuộc sống ấm no, tươi đẹp như ngày nay. Những nhà chính trị, những hội đoàn, nhà thờ, tổ chức tiến bộ hay các nhà trí thức, khoa học giờ đây đă nh́n thấy những lỗi lầm trong quá khứ và lẽ đương nhiên, gây thêm chiến tranh chỉ đem đến thiệt hại, người chết cho cả đôi bên và cho mọi người dân có cùng chung ḍng nước Donau. Các nhà chính khách đă cùng nhau t́m ra nhiều biện pháp tốt hơn, t́m ra nhiều sáng kiến hơn để đưa dân tộc họ, đưa quốc gia họ ngày càng tiến xa hơn trong lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật.
Và trong thế kỷ mới hiện nay, trong kỷ nguyên của tự do dân chủ, mọi quốc gia, mọi cá nhân, mọi tổ chức, đoàn thể, đảng phái đă cùng nh́n nhau về một hướng và quyết tâm theo đuổi chủ nghĩa đó để góp một phần không nhỏ vào công cuộc hoà b́nh thế giới. Góp một phần vào việc xoá bỏ các mối cựu thù, các hiềm khích đă có từ ngàn xưa để cho ḍng chảy Donau từ nay chuyên chở những cánh thư hoà b́nh, hữu nghị, t́nh thân của các dân tộc, trao đổi hàng hoá và thông tin trên khắp khu vực con sông Donau.
Đó là ḍng sông của châu Âu. Những ḍng chảy của cuộc đời không chỉ dừng lại nơi đó, khắp nơi trên quả địa cầu này điều có những mối liên hệ ngẫu nhiên và trùng hợp một cách lạ kỳ. Những số phận của một quốc gia, sự xung đột của các vị lănh chúa vương quốc thời xa xưa, một cuộc chiến tranh kéo dài trong nhiều thế kỷ trước hoặc sau công nguyên, một cuộc t́nh thơ mộng của một hoàng tử, công chúa, hay những chuyện thần thoại trong ngàn lẻ một đêm đă đi vào ḷng người dân trong mọi quốc gia, mọi thế hệ khắp nơi trên thế giới.
Xin bạn hăy cùng tôi đến viếng thăm một thế giới khác hơn, một con sông khác cũng có cùng chung số phận và ḍng chảy luân lưu qua nhiều quốc gia dân tộc.
Ḍng sông Mekong. Một con sông lớn mang nhiều phù sa, t́nh cảm của các dân tộc châu Á bắt nguồn từ Tây tạng và đi qua các nước Miến điện( Burma), vương quốc Thái lan, CH nhân dân Lào, CH Campuchia, chảy qua quê hương tôi VIỆT NAM và đổ ra biển đông thái b́nh dương.
Quê hương tôi, Việt nam là những cánh đồng lúa c̣ bay thẳng cánh, là những người Việt hiền lành sống với t́nh yêu gia đ́nh, họ hàng, bạn bè thôn xóm bên ḍng nước Mekong được chia ra làm chín nhánh sông lớn mà người ta gọi là Cửu Long nuôi sống hàng triệu người dân nam trước khi đổ ra biển đông. Có về miền tây MNVN người ta mới thấy được sinh hoạt, văn hoá của người Việt nam bộ sống vui, buồn từng ngày với ḍng sông, phong tục tập quán và gia đ́nh họ.
Cái h́nh ảnh con nước lớn, nước ṛng, hay các cô gái nông thôn duyên dáng trong chiếc nón lá và chiếc áo bà ba trên những chiếc xuồng nhỏ đă là đề tài thơ ca cho tất cả những ai có "máu" văn nghệ trong ḿnh, cho các văn, nhân thi sĩ tha hồ viết lách ca tụng vẻ đẹp tuy đơn sơ, mộc mạc nhưng tràn đầy t́nh người của những người dân miền tây nam bộ bên ḍng Mekong nơi đây. Có lẽ quê hương tôi là nơi xuất xứ của các ḍng thơ ca, vọng cổ hay tân nhạc
Những làn điệu dân ca, những câu xuống sề vọng cổ đă nằm trong tâm hồn của người dân nam bộ. Mỗi khi chiều về, những người nông dân ra thăm đồng trở về nhà cùng nhâm nhi với bạn bè vài ly rượu đế, nghe các cô trong thôn xóm ngâm ngê vài điệu dân ca:
Đèn Sài g̣n ngọn xanh ngọn đỏ
Đèn Mỹ Tho ngọn tỏ ngọn lu
Anh về học lấy chữ nhu
Chín trăng em đợi, mười thu em chờ.
Ôi những câu ḥ trong đêm trăng sáng là những h́nh ảnh tuyệt đẹp mộc mạc của những người dân nông thôn vốn yêu chuộng cuộc sống thanh b́nh và nhuộm đầy chất thơ như trong cuộc đời của họ.
Đó là chưa kể đến những mùa nước nổi, người dân miền tây lo lắng sợ hăi khi thấy mực nước sông Cửu long ngày một dâng cao, có những vùng như Đồng Tháp người ta phải sống hàng tháng trời trên xuồng và cầu mong sao cho con nước rút nhanh để họ trở về với làng quê, ruộng đồng, mái nhà của họ.
Làm sao có thể tả hết những niềm hạnh phúc của những người dân nơi đây khi mùa thu hoạch về, từng thiên lúa được chất đầy trong các bồ lúa, niềm hạnh phúc ấy c̣n hơn là được trúng số độc đắc hay có được hưởng một gia tài kếch sù do ông bà để lại. Có lẽ người ta chỉ có thể mượn những bài ca dao để nói lên tâm sự và cảm giác sảng khoái đó của người nông phu khi mỗi mùa gặt trúng mùa trong dịp thu hoạch:
Tháng giêng là tháng ăn chơi
Tháng hai trồng đậu, trồng khoai, trồng cà
Tháng ba th́ đậu đă già
Ta đi ta hái về nhà phơi khô
Tháng tư đi tậu trâu ḅ
Để cho ta lại làm mùa tháng năm
Sớm ngày đem lúc ra ngâm
Bao giờ mọc mầm ta sẽ vớt ra
Gánh đi ta ném ruộng ta
Đến khi lên mạ th́ ta nhổ về
Dần công thú của đồụng quê
Cấy xong rồi mới trở về nghỉ ngơi
Cỏ lúa đă dọn sạch rồi
Nước ruọâng vơi mười, c̣n độ một hai
Ruộng thấp đóng một gầu giai
ruộng cao th́ phải đóng hai gầu ṣng
Chờ cho lúa trổ đ̣ng đ̣ng
bấy giờ ta sẽ trả công cho người
Bao giờ cho đến tháng mười
Ta đem liềm hái ra ngoài ruộng ta
Gặt hái ta đem về nhà
Phơi khô, gặt sạch ấy là xong công
Miền tây nam bộ là thế đó. Người dân có một cuộc sống đơn giản và thoải mái như trời đất đă tặng cho họ con sông Cửu long mang nặng phù sa mang đến bón tươi tốt cho đồng lúa, ruộng vườn của họ. Con sông đầy tôm cá, ruộng lúa c̣ bay thẳng cánh của những vùng Bạc Liêu, châu đốc, Vĩnh Long, hay những vườn cây ăn trái của miệt vườn Cai lậy, Mỹ Tho, Càn long, Kiến Tường... đă cung cấp lúa gạo, cây ăn trái quanh năm cho đồng bào VIỆT NAM khắp nơi. Nếu mỗi khi có dịp, xin mời các bạn đến dự một đám cưới ở vùng quê. Đám cưới thôn quê không có xe hơi nước dâu, nhưng có ḍng sông Mekong chuyên chở hai họ đến gặp nhau để mừng ngày cưới cho con cháu.
Những chiếc lọng the, bên cạnh áo dài cưới cô dâu, những mâm sính lễ được phủ nhiễu điều được đàng trai đến dâng cho bên đàng gái để được đưa dâu về nhà.
Khung cảnh nên thơ được trang điểm bàng những lá dừa uốn cong, bằng những hoa dừa thay thế cho các hàng chữ trong tấm biển VU QUY bên cạnh những nhành đủng đỉnh đong đưa trong ngày cưới. Và lẽ đương nhiên những can rượu đế sẽ luôn được chuẩn bị sẵn sàng để thử sức các chàng trai thanh niên trong thôn và để cho tiệc cưới thêm nhiều tiếng cười, niềm vui trong ngày hạnh phúc này của đôi tân lang.
Con sông bên lở bên bồi
Bên lỡ th́ đục, bên bồi th́ trong
Sông kia nước chảy hai ḍng
Biết rằng bên đục, bên trong bên nào.
Ḍng nước Cửu long kia nào có biết được đôi vợ chồng trẻ kia có sống được với nhau cho đến đầu bạc răng long hay không? Có ai nào có biết được đôi vợ chồng kia sẽ sinh con đẻ cháu và nối tiếp cuộc sống êm đềm hạnh phúc như truyền thống ngàn đời của cha ông để lại hay không?
Giá mà hoà b́nh sẽ ngự trị nơi đây măi măi, giá mà chiến tranh, sự hận thù giữa hai ư thức hệ và tham vọng của CS không đến được làng quê và cướp đi cuộc sống thanh b́nh của họ, th́ có lẽ nơi đây đă là thiên đường cho những cặp t́nh nhân, là một túp liều lư tưởng cho những cặp vợ chồng trẻ để bắt đầu một cuộc đời mới trên quê hương của họ.
Sự thanh b́nh ngày càng mờ nhạt dần đi, khi quê hương giờ đă không c̣n tiếng súng, nhưng hoà b́nh đă không hiện diện nơi đây. Cuộc đổi đời năm 1975 đă làm thay đổi quá nhiều đời sống người dân nam bộ. Thôn xóm vắng đi tiếng cười vui, ruộng lúa mất đi nhiều vạ lúa trong những vụ mùa thu hoạch, và văn hoá không c̣n vẽ thơ mộng như ngày nào .
Ḍng nước Mekong giờ đây trồi sụt bất thường v́ những kế hoạch không được nghiên cứu đào sâu trước khi thực thi các kế hoạch, các công tŕnh thuỷ lợi và các biện pháp giữ nước hay ngăn mặn từ các cửa biển tràn vào sâu trong lục địa. Lụt lội đến thường xuyên, xen lẫn hạn hán, mất mùa làm cho mọi người đây giờ đây phải luôn đương đầu với đủ mọi thứ trên đời cho những việc mà trước đây đă không có xảy ra tồi tê như hiện nay.
Những chính sách hợp tác hoá vào những năm đầu giải phóng, hay các công tŕnh thuỷ lợi trong khu vực chằng chịt mạng lưới lưu thông thiên nhiên ưu đăi của chín nhánh Cửu long đă làm nên sự xáo trộn đời sống không những của người dân trên đồng bằng sông Cửu long mà c̣n ảnh hưởng đến môi trường sống nghiêm trọng.
Những trận lụt năm th́n năm nào giờ đây thường xuyên xảy ra mọi năm, thêm vào đó là những đợt hạn hán kỳ lạ v́ các kế hoạch khai thác thuỷ điện trong lưu lượng Mekong đă làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống không chỉ cho Việt nam mà c̣n cho cả nhiều nước láng giềng anh em có cùng chung một nguồn nước sinh sống.
Tôi xin mượn cuộc sống của một chú cá lóc để lội ngược ḍng thời gian, lội ngược lên thượng nguồn để t́m xem ở các nước láng giềng anh em, t́m xem ở các dân tộc khác có cùng chung ḍng nước Mekong, cùng chung nghĩa tộc, và cùng chung số phận nằm trong chế độ CS đă có thay đổi ǵ khi chế độ CS, được xem là chủ nghĩa ưu việt nhất, được xem là bước phát triển cuối cùng của loài người để đưa mọi dân tộc đi đến cuộc sống hạnh phúc, nhân ái, và một XH đại đồng không c̣n người bóc lột người của triết lư Marx- Lenin vô thần đă đem lại được ǵ cho những dân tộc nằm trên bán đảo đông dương và nước Trung Hoa vĩ đại nằm trên thượng nguồn.
Các nước đông nam châu á có cùng chung ḍng sông Mekong nằm trong khu vực nhiệt đới và khí hậu ẩm ướt. Là vùng đất chỉ có hai mùa trong năm nên lưu lượng mưa trong vùng rất lớn và hứa hẹn mang nhiều nước đem đến tưới mát cho ruộng đồng, quê hương hơn 100 triệu dân có cùng chung một nguồn nước Mekong.
Ḍng sông Mekong với chiều dài gần 4200Km, chảy qua sáu nước trong khu vực đông nam Á, mang nhiều di tích lịch sử cũng như văn hoá của 6 quốc gia và hơn trăm sắc tộc sống cùng nhau chia sẻ những nổi buồn vui, đại nạn, nô lệ thuộc địa trong suốt thời kỳ bị đô hộ và công cuộc đấu tranh giành độc lập. Giờ đây 5 trong 6 nước này điều có chung một thể chế CS độc tài. Và điều đó chỉ riêng trong lịch sử cận đại đă gần 10 triệu người đă bỏ mạng trong cuộc chiến tranh khu vực, và giờ đây trong sự vong bản, suy sụp không những về kinh tế, kỹ thuật mà c̣n ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống văn hoá, con người cũng như đạo đức, nhân bản của các sắc dân chỉ v́ cuộc khủng hoảng về kinh tế và sai lầm trong đường lối chính trị độc tài CS đă là những nguyên do kiềm hăm bước tiến các dân tộc có chung một ḍng chảy Mekong.
Ngược ḍng Mekong, nước láng giềng Việt nam là Campucha có nhiều mối quan hệ sâu xa và gần gũi với dân tộc Việt. Từ các ngả rẻ của Mekong, đưa chú cá qua các thành phố Konpongcham, Pomphenh thủ đô vương quốc Campucha và đưa chúng tôi đến biển hồ.
Là một xứ chùa tháp như mọi người thường gọi thân thiện đến người dân sùng đạo Phật Khmer, dân tộc Khmer hănh diện v́ trên quê hương họ những tháp chùa, những ngôi đền được nh́n thấy khắp nơi trên đất Campucha qua những mái ngói cong vút và h́nh tượng Phật được tôn thờ khắp nơi trong nước.
Hai ngôi đền Angkor Watt và Angkor Thom đă được quốc tế công nhận là kỳ quan thế giới được xây dựng từ đầu thế kỷ thứ 11 và vẫn c̣n tồn tại cho đến ngày nay, mặc dù thời gian và chiến tranh đă xoá đi nhiều vết tích hay đă làm hư hỏng nhiều khu tôn thờ linh thiêng đó của dân tộc Khmer.
Đền Anko Watt
Là một đất nước có truyền thống tín ngưỡng lâu đời đối với Phật giáo, người Khmer rất hiền lành và thật thà và sống chủ yếu bằng nông nghiệp hay đánh cá dọc theo con sông Mekong và biển hồ. Trải qua nhiều lịch sử thăng trầm trong quá khứ, dân tộc Khmer vẫn đấu tranh và tồn tại mặc dù ngày xa xưa bị các thế lực vua chúa nước Siêm ( Thailand) hay người Việt chúng ta lấn đất, xâm chiếm và kéo dài cho đến ngày hôm nay. Đạo Phật với tâm linh khuyên người nên làm việc thiện, tránh điều dữ làm điều lành hay cố giữ tâm hồn trong sạch đă là những đức tính quư báo của người dân Khmer mà họ c̣n giữ được cho đến ngày nay. Trong các ngôi chùa ở Campuchia người ta vẫn c̣n thấy các pho tượng Phật được đúc bằng đồng đen hay nạm vàng được người dân ở đây xem như là đấng thiêng liêng của họ. Một ḷng tham, hay có ư xấu đă không có tron g những con người Khmer nghèo khổ, mặc dù họ biết rằng những hiện vật trong chùa rất có giá trị và ḷng tin nơi đức Phật đă giúp đỡ họ không làm điều ǵ có hại đến niềm tin cũng như phong tục tập quán của nước họ. Chiến tranh, hay những cuộc lấn đất giành dân trong những thế kỷ qua của các dân tộc láng giềng đă làm cho dân tộc nhỏ bé này có thêm nhiều niềm khổ đau và nguy cơ bị diệt chủng. Càng khổ nạn hơn, vào năm 1975 tập đoàn Polpot diệt chủng lên nắm chính quyền đă thẳng tay thực hiện các chính sách man rợ giết người của chủ nghĩa vô thần đă làm nên những h́nh ảnh khủng khiếp nhất trong những thập niên 75-80, đă làm cho gần hai triệu người Campucha đă phải bỏ mạng trong những cuộc thanh trừng, giết hại man rợ dưới chính quyền Polpot.
Những hố xương người trong các giếng cạn ở các tỉnh lẻ như Siemriep, Battambang, Kongpongcham... hay những cánh đồng vùi chôn sống các người dân khắp nơi đă làm thế giới phải kinh hoàng khi nh́n thấy cảnh thảm sát rùng rợn xảy ra tại Campuchas. Cuộc chiến ở biên giới tây nam vào những thập niên 75-85 giữa hai nước Việt- Miên đă đem đến thêm nhiều sự mất mát, đau khổ cho người dân ở hai nước. Chính quyền CS VIỆT NAM đă giúp người dân Khmer thoát khỏi nạn diệt chủng Popot, nhưng cũng gián tiếp xây dựng chính quyền CS tại nước Kampucha mặc dù trên đất Việt, lư tưởng ấy cũng không đem lại ấm no hay hạnh phúc ǵ đến cho người Việt và dân tộc VN. Có lẽ một lúc nào đó, người dân của hai dân tộc sống kề nhau, có nhiều vết thương trong chiến tranh, hận thù hằn sâu trong tư tưởng sẽ t́m một giải thoát cho chính ḿnh và cho quê hương dân tộc th oát khỏi chế độ CS, để có một nền hoà b́nh ấm no thật sự cho cả hai và xoá bỏ mối hận thù, tị hiềm đă có từ lâu trong những thế kỷ trước.
Theo ḍng Mekong, ḍng nước đưa chúng tôi đi đến vương quốc Lào. Một nước nằm trong khối đông dương, ba anh em nghèo khổ đă được mệnh danh trong thời kỳ thuộc địa là Inochina. Thủ đô là Vienchan, với nhiều đền đài, di tích lịch sử và một dân tộc sùng đạo Phật, người ta vẫn nh́n thấy khắp mọi nơi các điện thờ Phật và các thần linh đă phù hộ cho dân tộc Lào vượt qua nhiều tai nạn, bể khổ ở trần đời. Các nền văn hoá cổ xưa của dân tộc Lào hiện nay vẫn c̣n nh́n thấy ở khắp nơi trong các mái nhà cong vút và nhiều nét chạm trổ mỹ thuật ảnh hưởng của hai nền văn hoá cổ xưa Ấn độ và Trung Hoa. Với độ cao trên các vùng cao nguyên, vương quốc Lào là một nước có nhiều đồi núi và rừng rậm. Nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú chính là những núi rừng trùng điệp, khoáng sản tiềm tàng chưa được khai thác, những rừng cây xanh ngút ngàn trong dăy Hoàng liên Sơn. Nơi đây những đàn voi, cọp, sư tử, những loài thú quư hiếm luôn là sự hấp dẫn cho các người đi thám hiểm trong khu rừng nhiệt đới, mang nhiều sự huyền bí của một đất nước có nhiều di tích lịch sử cũng như các điệu múa dân gian cổ truyền trong những bộ quần áo sắc tộc là những đặc điểm độc đáo của xứ này. Những ṿ rượu cần trong những ngày lễ hội là một thức uống đặc biệt dành cho tất cả mọi người chung vui, cùng uống để vui mừng cho ngày vui trong bộ tộc của ḿnh.
Chiến tranh, nghèo đói, lạc hậu và ḍng sông Mekong đă nối ba xứ sở VN, Camphucha, Lào thành một khối đông dương. Số phận dân tộc hay đó là những sự hủ bại, phong kiến từ các triều đại xa xưa đă làm cho 3 dân tộc luôn phải đương đầu với mọi thế lực ngoại xâm và nội chiến trong nước.
Gần 1000 năm ảnh hưởng từ Trung Hoa , hơn 100 trăm là thuộc địa của nước Pháp.
Sự có mặt của người Pháp ở phương tây trong bán đảo đông dương đă làm thay đổi rất nhiều trong văn hoá, chính trị của ba nước. Đất nước mẹ vĩ đại Pháp đă đem nền văn minh phương tây đến để mở mang thêm kiến thức và kỹ thuật cho ba nước anh em. Nhưng điều đó cũng đă xảy ra nhiều sự xung đột trong tư tưởng và sự lựa chọn giữa hai nguồn văn hoá cổ xưa á đông và Tây Âu, đă đem đến cuộc chiến tranh triền miên không dứt trong gần hai thế kỷ.
Ba nước anh em láng giềng nằm trong thế môi hở răng lạnh, nhưng chúng ta có nhiều sự chia rẽ, thù hằn trong quá khứ, mất đoàn kết đă làm cho quê hương, con người ngày càng đi sâu vào con đường lạc hậu ngu dốt, đói nghèo. Sự ảnh hưởng đến một nền văn hoa, hay sự lựa chọn một con đường đi cho dân tộc chính là sự quyết định của toàn dân, của khối cộng đồng anh em ba nước để cùng giúp đở nhau xoá bỏ lạc hậu, nghèo đói và sự ngu dốt của các phong tục tập quán lỗi thời đă tŕ kéo quê hương dân tộc nằm ở lại phía sau. Cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc dưới ngọn cờ đảng CS quốc tế đă làm nên một một thảm cảnh hăi hùng cho cả ba nước anh em. Mất mát, tàn phá, người chết, thương vong, gia đ́nh ly tán trong chiến tranh trong suốt chiều dài lịch sử cận đại. Có lẽ chính chúng ta phải nh́n lại cuộc tàn sát dân tộc tương tàn và t́m một con đường đúng đắn hơn để có thể tự ḿnh đứng lên và xây dựng đất nước.
Một ngày nào đó trong tương lai, bán đảo đông dương hay được mệnh danh là Indochina không c̣n là một bán đảo thuộc địa trong quá khứ mà là một khối cộng đồng có một nền kinh tế, kỹ thuật tân tiến, giàu mạnh. Có một sự kết hợp văn hoá hài hoà giữa á đông và tây phương, truyền thống dân tộc hào hùng tươi đẹp. Và chúng ta, ba nước anh em Việt-Miên- Lào có thể sánh vai cùng bè bạn trong khối cộng đồng ASEAN, cùng nhau đưa sức mạnh khối ASEAN tham gia vào cộng đồng tiến bộ thế giới xây dựng một liên kết hoà b́nh, tự do, hữu nghị và không c̣n những cảnh chiến tranh tương tàn như ngày xưa.
Dọc theo biên giới tây nam Lào, ḍng chảy Mekong đưa chúng tôi đi đến vương quốc Thái lan. Một đất nước của những ngôi đền đài thờ Phật Di-lạc, những nhà sư sải và các điệu múa của những nàng Ap-sa-ra xinh đẹp trong những bộ quần áo cổ truyền dân tộc.
Là một nước lâu đời được trị v́ bởi các nhà vua minh anh hiền hậu đă đưa dân tộc Thái vượt qua những đoạn đường gian khổ trong quá khứ mà không bị đô hộ bởi bất cứ thế lực ngoại bang nào. Nước Siêm ngày xưa đă từng có những mối giao bang mật thiết với các triều đ́nh nhà Nguyễn ở nước ta, t́nh hữu nghị giữa hai dân tộc Thái-Việt vẫn c̣n lưu lại nhiều trên số ngoại kiều đă định cư lâu năm trên đất Thái từ những thế kỷ trước. Vương quốc Thái Lan ngày nay đă là một nước có tiềm năng kinh tế kỹ thuật mạnh mẽ trong khối ASEAN. Đời sống người dân Thái ngày càng được nâng cao với chính sách đối ngoại mềm mỏng, đường lối chính trị ổn định, kinh tế thị trường tự do độc lập và mối quan hệ hữụu nghị thân t́nh qua ḍng sông Mekong.
Là một nước cùng có chung một ḍng sông định mệnh, những người dân sống bên ḍng Mekong đă hiểu và thông cảm nhau hơn mỗi khi nạn lụt hay hạn hán tràn về. Ủy ban quốc tế sông Mekong được thành lập từ những năm 1957, nhằm tạo một mối quan hệ, giúp đỡ và cùng nhau sử dụng năng lượng của ḍng chảy Mekong không những để phát triển các dịch vụ thương mại, lưu thông trên ḍng Mekong, mà c̣n cùng nhau bảo vệ và giữ nguồn nước quan trọng này để nuôi sống gần trăm triệu dân cùng với các sinh vật môi sinh dưới ḷng sông. Măi cho đến năm 1995, khi t́nh trạng hạn hán, lũ lụt bất thường xảy ra thường xuyên trong khu vực trung và hạ lưu Mekong, th́ uỷ ban khoa học quốc tế này mới đi vào hoạt động một cách tích cực hơn trong bốn nước nằm trong khu vực.
T́nh trạng khai thác năng lượng thuỷ điện trên thượng nguồn một cách bừa băi đă có nhiều ảnh hưởng đến sự thay đổi của ḍng chảy và môi sinh trên ḍng Mekong. Tỉ lệ cá sinh sản đă bị giảm sút trầm trọng, ảnh hưởng nhiều đến hàng triệu người sinh sống bằng nghề ngư phủ trên sông Mekong. Vào những tháng hạn thuyền bè bị mắc cạn trên sông v́ mực nước đă hạ thấp hơn mức b́nh thường trong mùa nắng đă kéo theo vùng tam giác Mekong bị nước biển tràn vào do lưu lượng ḍng chảy quá yếu không đủ để ngăn chặn nước biển tràn vào sâu trong nội địa, độ mặn chiếm quá cao trong nguồn nước làm thiệt hại nặng nề cho khu vực hạ lưu v́ khan hiếm nước ngọt cũng như nước dẫn vào các đồng bằng ở gần cửa biển đông.
Một hướng giải quyết tích cực nếu được các quốc gia có cùng chung ḍng chảy cùng nhau ngồi lại và t́m ra lối thoát để cứu sống hàng triệu người đang bị đe doạ v́ thiên tai, băo lụt hạn hán, cứu sống hàng triệu người, sinh vật hiện đang bị nguy cơ phát triển dân số và ảnh hưởng của ḍng chảy làm tiệt chủng nhiều loại cá, hay các sinh vật khác trong ḍng sông Mekong do sự đánh bắt cá không có sự giúp đở và kỹ thuật về phương pháp nuôi dưỡng môi trường sống dưới ḷng sông, đă làm hao kiệt dần dần số lượng cũng như tỷ lệ sinh sản các sinh vật sống dưới nước, và điều đó ảnh hưởng không ít đến đời sống người dân trong khu vực.
Một sự nghiên cứu tỉ mỉ và biện pháp hữu hiệu để bảo vệ môi trường sống trong khu vực bên ḍng Mekong, kế hoạch, dự án về nguồn nước uống đă có nhiều tổ chức quốc tế (4) với nhiều chuyên gia có kinh nghiệm thành thạo, cần nhiều sự giúp đỡ và can thiệp của các chính quyền, cơ quan ban ngành các cấp để tránh t́nh trạng trong tương lai nguồn nước quan trọng, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú sẽ bị hao cạn và đi đến huỷ diệt là điều mà mọi người dân sống trong vùng lo lắng và sợ hăi khi một ngày nào đó, ḍng sông Mekong ngàn đời cuồn cuộn chảy đă mất đi h́nh dáng oai hùng và thơ mộng của nó. Ḍng Mekong sẽ không c̣n những du thuyền đưa mọi người đi thưởng ngoạn trên ḍng nước quê hương, sẽ không c̣n những con thuyền sớm đi tối về của những người ngư dân vui mừng trong một ngày đánh cá trúng luồng đem về cho gia đ́nh, bè bạ n những sản vật mà thiên nhiên đă tặng cho người dân sống hàng ngàn năm bên ḍng Mekong.
Dần theo độ cao vùng cao nguyên đưa chúng tôi đến vương quốc Miến Điện( Burma), đất nước của đạo Phật và những ngôi đền, lăng tẩm nhà Phật.
Ỏ đất nước này khắp mọi nơi người ta nh́n thấy những ngôi đền cổ xưa với các kiến trúc đặc biệt mang nhiều ảnh hưởng của nền văn hoá Ấn độ.
Thế cho nên người ta đặt tên cho đất nước này là đất của những ngôi chùa vàng.(5)
Nói đến đạo Phật, người Việt chúng ta ai cũng điều nghỉ đến ông Phật vàng với tấm ḷng nhân từ đă dạy dỗ chúng ta hàng bao đời nay về các đạo lư, nhân cách sống. Tâm linh của nhà Phật đă là vốn sống căn bản đă được truyền bá từ bao ngàn năm nay. Làm điều thiện tránh điều ác, tránh những cám dỗ vật chất của cuộc đời để giữ đức cho con cháu đời sau, gieo gió ắt sẽ gặp băo đă là những nền tảng đạo đức á đông đă được Phật và các vị đệ tử của ngài truyền đạt lại cho đến ngày hôm nay.
Khắp nơi, mọi người điều bắt gặp các vị kiết già khốn khổ đi thực khất, nhưng họ điều có một tấm ḷng quăng đại bao la, sẵn sàng dạy bảo và giúp đỡ chúng ta trong những lúc khốn khổ về tâm thần hay gặp những vấn đề nan giải trong cuộc sống.
Tâm hồn họ lúc nào cũng tỉnh lặng như mặt hồ thu trong sáng, các vị ấy đă nh́n thấu hiểu tất cả mọi việc và thụ huấn giáo lư của thuyết nhà Phật cặn kẽ để đi đến một cơi vu vi vô thường. Rủ bỏ mọi cám dỗ của đời thường, b́nh tâm suy xét mọi việc và t́m ra một hướng đi tốt hơn và b́nh yên hơn cho nhân loại để đi đến hạnh phúc, t́m đến một lối thoát ở cơi vĩnh hằng.
Bản ngă và tâm tính con người có ǵ hơn là tham vọng, thèm khát, chiếm đoạt, dục vọng, giận dữ, hận thù, đau khổ và lương tâm của chính họ. Nếu một khi con người đă mất hết lương tri, tâm tính cuộc sống hoàn toàn bị lệ thuộc vào những dục vọng b́nh thường của XH, th́ chẳng mấy chốc sẽ đi đến đổ vở và huỷ hoại. Thuyết nhà Phật và những vị tu hành đă lôi kéo chúng ta và giữ lại những cái đẹp của con người, tiếng chuông trong những ngôi chùa vang lên để đánh động lương tâm mọi người hăy cùng nhau diệt ác làm lành để mọi gia đ́nh, XH, và thế hệ mai sau ngày càng tốt đẹp hơn.
Cám ơn đức Phật đă cho ta cái vốn đạo đức đáng quư đó, cám ơn các vị thiền sư đă tiếp tục theo đuổi con đường của người để truyền đạt lại cho con cháu mai sau nối nghiệp tu tâm, dưởng trí và chỉ bảo cho nhân loại tránh khỏi những tai kiếp của cuộc đời.
Là một nước nằm trên độ cao trên 900m, có nhiều đồi núi, khí hậu nơi đây chia ra làm ba mùa rơ rệt. Mùa nắng từ giữa tháng 2- 5; mùa ẩm và mưa nhiều từ giữa tháng 5 - 10. Và từ tháng 10 -2 là mùa đông ở nơi đây.
Là một nước nằm trong khu vực nhiệt đới, lượng mưa hàng năm có những vùng lên đến 5000 mm, thích hợp và phát triển cho tất cả các loại cây cối, hoa quả các loại cũng như là một đất nước trung du có nhiều dăy núi cao với độ dốc lớn là một nguồn lợi to lớn cho việc sử dụng các nguồn năng lượng thiên nhiên trên ḍng sông Mekong để làm nên thuỷ điện.
Ḍng nước Mekong đă đưa chú cá đến thượng nguồn Mekong. Đất nước Trung hoa vĩ đại.
Trung quốc, một đất nước to lớn có nhiều giai đoạn lịch sử, truyền thống, đạo đức, văn hoá, chính trị, kinh tế ảnh hưởng không chỉ riêng các nước trong châu á mà c̣n có ảnh hưởng mạnh đến các nước phương tây với những biểu tượng đặc sắc, và tiêu biểu á đông.
H́nh ảnh cặp long phụng trong các triều vương xa xưa, cùng với đền đài lăng tẩm vẫn c̣n lưu truyền cho đến ngày nay. Những cuộc thay đổi nhiếp chính thời xưa từ đời vua Tần, cho đến đời Minh, Đường, Thanh triều... đă là những lịch sử không phai nhoà trong người Trung Hoa mà đối với người Việt đại đa số cũng đă nằm ḷng các tích sử ấy. Tam quốc chí, đông chu liệt quốc, cho đến các sách hiền của Khổng-Lảo -Tử hay các binh pháp, sách lược thời xưa của Tôn Tử, Gia các Lượng đă là những kim chỉ nam của các nhà vua tiểu quốc ở nước ta. Đó là chưa kể đến những phương pháp đông y, châm cứu dùng thảo mộc để trị bệnh, cho đến các truyện kiếm hiệp kỳ t́nh đă làm say mê mọi tầng lớp đọc giả trong nước Việt. Văn hoá và đời sống Trung Hoa không chỉ dừng lại ở đó, thực ẩm của người Tàu đến ngày hôm nay đă truyền bá khắp nơi trên thế giới va ụ được mọi người trên địa cầu ưa chuộng. Từ món ḿ Quảng, cơm chiên b́nh dân cho đến những món ăn cao lương mỹ vị bày biêỉn và h́nh ảnh đẹp mắt đă làm cho bao tử mọi người phải cồn cào khi đi đến những món ăn đặc sản của người Tàu đó.
Từ những cuộc nội chiến xa xưa trong thời đại phong kiến, những cuộc nam chinh dẹp bắc để thống nhất đất nước Trung quốc sau bao nhiêu ngàn năm đă
phải đổ máu và sinh mạng của hàng triệu người Trung quốc.
Một đoạn Vạn lư trường thành
Bức tường vạn lư trường thành nổi tiếng cho đến Thiên An Môn ( Peking), hay dăy núi Hymalaya nổi tiếng thế giới với đỉnh núi Everest 8800m cao nhất thế giới nằm ở Tibet, đă làm cho đất nước Trung hoa có nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử và nhiều biến cố quan trọng ảnh hưởng đến nhiều nước xung quanh cũng như ảnh hưởng đến thế giới qua những nét văn hoá lịch sử Trung hoa.
Thiên An Môn
Những ngôi chùa Chao -lin, với những môn vỏ học bí truyền của các phái thiếu lâm đă được mọi người học hỏi để rèn luyện sức khoẻ và tự vệ là những huyền thoại về các bậc cao tăng trong chùa đă sáng lập ra nhiều môn phái cũng như vơ học cao siêu truyền đến nhiều thế hệỉ sau. Và đó cũng là niềm tự hào của người Trung Hoa với các môn vỏ học truyền thống có tự ngàn đời của họ.
Và hiện nay với một số dân gần 1,3 tỷ người, cùng với nền kinh tế, kỹ thuật phát triển hiện đại, sẽ đưa đất nước Trung Quốc vĩ đại trong một ngày không xa trở thành cường quốc sánh vai cùng các nước tư bản hùng mạnh Âu - Mỹ.
Trở về với thượng nguồn ḍng sông Mekong nằm trên vùng đất Tibet, đời sống người dân Tibet hiền hoà, hạnh phúc vui vẻ với quê hương cùng với thiên nhiên đă làm nên con người Tibet.
Một ngôi chùa ở Tibet
Đức Đại-la Lạt Ma đă sáng lập ra đạo giáo từ năm 747 trước công nguyên và truyền đạt lại cho thế hệ sau đến ngày nay, cho nên đạo Phật ở đây có một nét đặc thù riêng biệt. Hầu hết người dân nơi đây điều sùng đạo và tôn trọng các văn hoá của cha ông họ truyền lại. Chiến tranh, thuộc địa đă tàn phá khá nhiều những di tích, lịch sử, đền đài của người Tibet. V́ sự mong mỏi độc lập cho dân tộc, người Tibet cũng đă hy sinh rất nhiều để bảo vệ sự sống c̣n dân tộc và vùng đất tổ tiên của họ.
Là vùng đất có độ cao hơn 5000m so với mặt biển, nơi đây từ hàng trăm con suối, sông lớn nhỏ từ các khe núi đổ về nguồn Mekong làm cho nó có một sức mạnh hung hăn và mạnh mẽ. Ḍng chảy Mekong nơi đây cũng là mối quan tâm hàng đầu hiện nay của chính quyền Trung Quốc về lưu lượng của các đầu nguồn sông lớn ở Trung Hoa cũng điều bắt nguồn từ Tây tạng để điều hoà các nguồn nước và chống lủ lụt cũng như sử dụng năng lượng thiên nhiên thuỷ điện ở China.
Hơn 2000 hồ chứa nước dự trữ nhân tạo lớn nhỏ đă được xây dựng khắp nơi và vùng lân cận để có thể tận dụng được hết những ưu đăi thiên nhiên đă dành cho đất nước Trung hoa.
Nhưng hỡi ôi! Thượng điền tích thuỷ, hạ điền khan.
Nếu số phận và ḍng sông Mekong đă gắn liền không chỉ là đất nước Trung Hoa mà c̣n 5 nước láng giềng đàn em nhỏ bé cũng theo đó cùng sinh sống và cùng chung hoà khí hữu nghị với ḍng chảy Mekong. Các đập thuỷ điện ở thượng nguồn, theo các chuyên viên nghiên cứu về sông Mekong đă đưa ra những số liệu khá chính xác về hoạt động thuỷ triều và lưu lượng nước ḷng sông không c̣n điều hoà như ngày xưa. Điều đó ảnh hưởng rất lớn không chỉ đến đời sống vi sinh vật dưới ḷng sông mà c̣n là mối đe doạ cho gần 100 triệu người ở các nước lân cận cũng phải sống v́ nguồn nước đó.
Ơũ hạ nguồn đổ ra biển đông (VN) v́ sức đẩy của ḍng nước quá yếu nên đă bị nước biển xâm nhập vào sâu nội địa gây nên nạn mất mùa, khan hiếm nước ngọt, hạn hán. Hoặc vào mùa lũ, ngoài lượng mưa quá lớn trong khu vực cùng với việc xả đập ở vùng thượng lưu càng làm cho khu vực đồng bằng thêm ngập úng.
Các vùng trung lưu, Kampucha, Lào, Tháilan, do ḍng chảy không điều hoà đă làm cho các tàu thuyền đi lại bị mắc cạn, các loại cá sống trong ḍng sông không thể sinh sản được và sẽ đe doạ không chỉ đến nạn tuyệt chủng mà c̣n ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người sống bằng nghề ngư phủ nơi đây.
Con sông Mekong và mối liên quan không chỉ riêng cho một nước mà nó đă tạo nên một mối liên hệ mật thiết, hoà hợp hữu nghị giữa các dân tộc chảy dài hơn 4000Km nối liền t́nh dân tộc, văn hoá, lịch sử á đông trong nhiều thế kỷ qua. Từ đầu nguồn đất nước Trung hoa vĩ đại chạy dài đến cửa biển đông VN, ḍng sông đă mang văn hoá đời sống cũng như phong tục tập quán đến các dân tộc, quốc gia có cùng chung một ḍng sông. Niềm tin nơi đạo Phật thiêng liêng, các điệu múa, lời ca, cho đến người dân trong khu vực đă hoà ḿnh và cùng sống với ḍng nước. Người Việt sống trên đất Miên, người Hoa ở VN, người Lào hay người Miên sinh sống hoà b́nh nơi đất Thái, họ điều có một t́nh cảm và đời sống như nhau. Có cùng chung niềm vui, nổi lo âu và hạnh phúc khi cơn mưa đầu mùa ập đến tưới mát các đồng lúa mênh mông hay nổi lo lắng khi trời hạn hán làm khô héo đời sống họ.
Đời sống của những người dân trên khu vực thượng lưu không kém phần thú vị và hạnh phúc khi bạn và tôi cùng xem những người ngư dân nơi đó chăn những đàn vịt. Họ không chăn nuôi để lấy thịt và trứng mà dùng những chú vịt tinh khôn săn bắt cá và giữ lại trong các bầu diều to tướng như những thợ lặn nhà nghề(6) làm việc không mệt mỏi trên ḍng sông Mekong đem lại nguồn thu nhập cho những nhà nông bên ḍng nước quê hương.
Ḍng sông Mekong, ḍng sông thứ hai chuyên chở văn hoá, t́nh cảm các dân tộc, sự quan hệ và cùng nhau làm việc để t́m đến một mẫu số chung, t́m đến một giải pháp hoàn hảo hơn để đem niềm vui, hạnh phúc và đời sống ấm no đến cho các dân tộc có cùng chung một ḍng nước, có cùng chung ḍng chảy cuộc đời qua bao nhiêu thăng trầm lịch sử, qua bao nhiêu chiến tranh, đau khổ, thù hận và sẽ có một ngày họ sẽ t́m được một hướng đi hoà b́nh hơn, thân thiện hơn để cùng nhau đấu tranh, học hỏi lẩn nhau để chiến thắng những nạn đói, lũ lụt, hạn hán, thiên tai đă đem đến cho mọi quê hương, xứ sở có cùng chung một ḍng sông.
Một ngày nào đó không xa, khi trên ḍng sông lịch sử Mekong, sẽ mang những thông điệp hoà b́nh tự do, dân chủ đi đến khắp nơi trong thân thể của nó để mang đến một t́nh cảm, quan hệ khác biệt hơn, mang nhiều màu sắc hoà b́nh, thân thiện để nối kết hàng triệu người, nối kết hàng trăm sắc tộc và 6 quốc gia có chung một nguồn sống Mekong. 6 quốc gia bắt nguồn từ đất nước đàn anh Trung Quốc vĩ đại luân lưu qua các nước láng giềng và đổ ra biển đông.
Xin hăy để cho ḍng sông tiếp tục luân chảy mang những giọng ḥ câu hát hiền hoà của các dân tộc để xoá bỏ đi những vết đen trong quá khứ, để cho ḍng chảy cuốn trôi đi những hận thù dĩ văng và tan biến đi trong Thái b́nh Dương xa xăm.
Một ngày nào đó không xa, ḍng sông Mekong sẽ là một ḍng sông không những có giá trị về mặt kinh tế, sử dụng năng lượng thiên nhiên một cách hiệu quả hơn gíup ích cho các quốc gia dân tộc trong khu vực, mà c̣n là một ḍng sông thơ mộng, với nhiều sức sống, cá tôm đem về nguồn sống cho hàng triệu đồng bào ngư dân các nước sống bên ḍng nước, mà c̣n mang nặng t́nh láng giềng dân tộc, cùng nhau du lịch trên ḍng chảy tự do, dân chủ ấm no và mang lại niềm vui, hạnh phúc đến cho mọi cộng đồng quốc gia có cùng chung một ḍng nước quê hương.
Ḍng chảy Donau, hay ḍng sông Mekong luân lưu qua nhiều quốc gia, nhiều dân tộc đă có một lịch sử và chiều dài mang nhiều biến động chính trị, văn hoá cũng như phát triển các nguồn văn minh, khoa học nhân loại.
Về phía phương diện là một dân tộc Việt bé nhỏ, đối với một chú cá nhởn nhơ tung tăng bơi lội trong ḍng sông quê hương, một mơ ước đời sống hiền hoà, hoà b́nh là niềm ước mơ không chỉ là cá nhân mà là mong muốn của nhân loại thế giới cùng t́m đến một tương lai xán lạn hơn, hoà b́nh và ấm no hơn cho các dân tộc, quốc gia đă có cùng một ḍng sông, cùng một lịch sử định mệnh.
Ḍng sông Donau ở châu Âu đă đưa chúng tôi thăm viếng nhiều nơi, cho chúng tôi nh́n thấy sự văn minh, tự do, dân chủ và con đường phục hưng, xây dựng quê hương họ ngày một tươi đẹp hơn, giàu mạnh hơn mang nặng t́nh đoàn kết, hữu nghị và t́nh bạn nối kết các quốc gia qua ḍng Donau vẫn cuồn cuộn chảy.
Xin hăy để ḍng Mekong có cùng chung một nhịp điệu, xin hăy để ḍng Mekong t́m về cội nguồn và xoá đi những áng mây đen trong quá khứ, để cho ḍng chảy Mekong một ngày không xa cũng mang lại niềm vui, hạnh phúc và ấm no đến cho dân tộc và các quốc gia có cùng chung một nguồn sống, cùng chung nguồn nước nuôi nấng bao thế hệ thành người và sẽ tiếp tục con đường phát triển, học hỏi những cái hay, cái đẹp của các dân tộc khác để ḍng chảy quê hương mỗi ngày một tươi đẹp hơn và hoà b́nh hơn trong t́nh nghĩa tộc nhân ái liên kết quốc gia.
Ḍng sông quê hương
Ḍng sông nơi quê tôi
Hay ḍng sông hải ngoại
Mang nghĩa tộc t́nh thân
Chăy suốt dọc trong ngoài
Từ thượng nguồn hoang vu
Qua bao nhiều ghềnh thác
Qua xóm làng hoang sơ
Qua từng vùng đất nước
Nối kết t́nh quốc gia
Ḍng nước mang phù sa
Luân chảy khắp sơn hà
Đắp bồi cho ruôỉng lúa
Trên những cánh đồng xa
Ḍng sông của quê hương
Hay ḍng chảy cuộc đời
Mang nặng t́nh liên quốc
Nối liền các quốc gia
Ḍng sông đa quốc gia
Mang nặng nỗi cựu thù
Hăy cùng nhau xoá bỏ
Quá khư, hận thù mang
Mai này trên con nước
Chuyên chở t́nh quê hương
Đi chu du khắp xứ
Cùng hát khúc đồng ca
Những ḍng sông quê hương hay những ḍng chảy cuộc đời rồi sẽ có một ngày cùng có chung một nhịp điệu, những khúc hát dân ca dù mang nhiều nét đặc thù văn hoá của mọi nước cũng sẽ được ḍng nước quê hương mang đi khắp nơi để đem tiếng hát, lời ca nối liền các dân tộc trên t́nh hữu nghị, hoà b́nh và hợp tác để nh́n đến một ngày mai tươi đẹp hơn trên mỗi quê hương, mỗi dân tộc đem đến đời sống vui tươi hạnh phúc, hoà b́nh đến cho nhân loại và thế hệ mai sau.
Germany, ngày 30.5.04
Michael Vo