NGUYỄN ĐỨC QUANG, Khi người du ca trở lại

Ḍng Nhạc Nguyễn Đức Quang vang vang trên Thung Lũng Hoa Vàng.
San Jose (Nguyễn Trung Tín)

Hơn 300 người đă tràn ngập Hí viện sang trọng Le Petit Trianon trên đường số 5 thành phố San Jose chiều chủ nhật lúc 2 giờ ngày 16 tháng Tư năm 2006.
Với chủ đề “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” , buổi sinh họat đánh dấu 40 năm một tác phẩm lớn lao nhất của Nguyễn Đức Quang trong thập niên 60-70 tại Việt nam những anh chị em của Thung Lũng Hoa Vàng muốn làm sống lại thời mà những dịng nhạc Du Ca của con chim đầu đàn Nguyễn Đức Quang, đă mở một luồng giĩ mới trong ước vọng của một dân tộc, một đất nước vượt qua cơn chinh chiến, những cụơc xáo trộn trầm luân và lầm than nhất của người Việt Nam.
Dịng nhạc của anh chị em Du ca đưa thế hệ trẻ VN trong gần hai thập niên đă cĩ can đảm nh́n vào thân phận của một quốc gia nhược tiểu. Nhưng khác với các sinh hoạt ca nhạc buồn bă tiêu cực, những tâm hồn người du ca lúc đĩ đă đưa thế hệ trẻ lúc đĩ tới với những thực tế chân thật nhưng đầy những thúc đẩy tha thiết hăy t́m tới một hướng đi. Những bài hát du ca ban đầu đă mở ra những cái ǵ mới la: dân chủ, tự do, thống nhất, hịa b́nh và đồn kết nắm tay nhau tự ḿnh xây dựng lấy, tự t́m lối mà đi khộng chờ đợi sự ban phát từ bất cứ đâu :
“dân chủ tự quyết khơng phải là phép tiên.. cơng bằng nhân ái khơng phải là những điều nĩi hồi mà tự trời cao vội vàng .. bay ngay tới” (Khơng Phải Là Lúc). Họ nhận chân t́nh h́nh đất nước để bắt tay vào việc, để thay đổi, để làm đẹp hơn chứ khơng để ngủ quên và buồn bả với thân phận của ḿnh.
Một trong những ca khúc nĩi lên tinh thần hào hùng của dân tộc cĩ tên “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” đựơc hầu hết quần chúng VN đĩn nhận nĩ nồng nhiềt hơn tất ca. Bài hát này len lỏi từ những sinh họat của giới trẻ thời đĩ, từ những buổi lửa trại, những sân trường, những lớp học hay những buổi họp mặt đi làm cơng tác xă hội.. Từ 66 tới 69,70 th́ bài hát mới vượt qua vách tường chật hẹp đĩ, các hội địan thanh niên nhất lọat sử dụng nĩ, quân đội đĩn chào nĩ, dân chúng coi nĩ như một tiếng nĩi chung ở bất kỳ một họp mặt nào .., nhất là sau giai đọan 75, quần chúng thấm thía với sự thực của lịch sử vừa đi qua, thấm thía với ước vọng của một dân tộc trong cay đắng và đớn đau vẫn khơng nguơi mong chờ, hy vọng.. và cùng với hàng trăm ca khúc khác Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ đă tạo nên một “nick name” cho Nguyễn Đức Quang. Con người của đám đơng, của sự đấu tranh tích cực cho mảnh đất mà các Du ca viên cùng quần chúng của họ rất đỗi mến yêu. Hăy ghi lại vài đọan lời của ca khúc trứ danh này:
Ta như giống dân đi tràn trên lị lửa hồng
Mặt lạnh như đồng cùng nh́n về một xa xăm
Da chan mồ hơi nhễ nhại cuộn vịng gân tươi
Ơm vết thương rỉ máu ta cười dưới ánh mặt trời
Ta khuyên cháu con ta cịn tiếp tực làm người
Làm người huy hịang phải chọn làm người dân Nam
Làm người ngang tàng điểm mặt mày của trần gian
Hỡi những ai gục xuống.. ngoi dậy, hùng cường đi lên !
...... (VIỆT NAM QUÊ HƯƠNG NGẠO NGHỄ- Lời 2)

Buổi sinh họat (màu sắc rơ rệt và sơi nổi hơn là một buổi tŕnh diễn nghệ thuật) đă diễn ra từ những ư nghĩ tiên khởi đĩ, từ bài hát tiêu biểu đĩ. Nhưng thế hệ thanh niên đầy nhiệt huyết của thập niên 60-70 khơng những chỉ biết Nguyễn Đức Quang với các ca khúc cộng đồng hay những bài về đất nước như: Nỗi Buồn Nhược T. Nhược Tiểu, Người anh Vĩnh B́nh, Chiều Qua Tuy Hịa, Hy Vọng Đă Vươn Lên, Đuốc Hồng Tuổi Trẻ, Đường Việt Nam ..v.. v.. ,
Nhà báo Huỳnh Lương Thiện trong lời phát biểu khai mạc đă nĩi:
-Những lời ca của Anh (NĐQ) đă thổi vào tuổi trẻ của tơi (HLT) lúc bấy giờ một luồng giĩ mới, cho dù chưa bao giờ là một Du ca viên, nhưng nhạc Nguyễn Đức Quang đă làm say mê và nuơi lớn ư thức lịng tự hào dân tộc của tuổi trẻ chúng tơi... Anh đă nghiêm khắc dạy chúng tơi bắt tay vào hành động “Khơng phải là lúc chúng ta ngồi đặt vấn đề nữa rồi..” và anh là người tạo cho chúng tơi cĩ được lịng tự hào của một giống dân tuy mang tiếng “người nhược tiểu” nhưng : “trái tim này cịn triệu khối kiêu hùng...”
Trong phần giới thiệu đĩ anh Huỳnh Lương Thiện cịn nhắc tới một dịng nhạc khác của Nguyễn đức Quang với thật nhiều bài: những bài t́nh ca cũng với một chất liệu rất riêng kiểu Nguyễn Đức Quang: Cần Nhau, V́ tơi là Linh Mục, Bên kia sơng, T́nh tơi cơn dốc nhỏ, Về đây Nhé..v.. v.. Những bản t́nh ca mà nhiều người cho là lẫy lừng của anh thực ra đă bị dịng nhạc cộng đồng che mờ và bị chính tác giả bỏ quên như anh xác nhận trên sân khấu Le Petit Trianon chiều 16 tháng 4 vừa qua: “Những bản t́nh ca của tơi đă chịu một số phận rất hẩm hiu, v́ nĩ bị chính người sanh ra nĩ lăng quên ngay khi mới được viết ra... Lúc đĩ, tơi mải mê hơn với những bài viết cho quê hương và tuổi trẻ”
Tuy nhiên cho dù cĩ một số phận “hẩm hiu” như tác giả thú nhận, Bên Kia Sơng, V́ Tơi là Linh Mục đă là trong những ca khúc được hát nhiều nhất trong thời gian đĩ.
Do thời gian đựơc rạp Trianon dành cho rất eo hẹp, chương tŕnh được sắp đặc thật cẩn thận và chu đáo.Đầu tiên là khai mạc đúng giờ và một phần đầu của chương tŕnh mang cung cách của một buổi thính phịng. Như những mĩn ăn thật nhẹ nhàng khinh khĩai mở đầu buổi tiệc, những ca khúc của Lê Minh Hiền (Như hạt nước phiêu du-Thu Nga tŕnh bày), (Mai ta về- Huy Sinh hát) đă nối đựơc cái khơng khí dịu dàng vừa đựơc cơn mưa tưới tràn ngồi cửa rạp. Tiếp đến nhạc sĩ phái nữ Ngọc Loan gĩp vào hai ca khúc lạ : “Người đi, Cơn Mơ” do tiếng hát Đồng Thảo tŕnh bày. Đồng Thảo trong một vĩc dáng tươi mát và lối diễn tả chuyên nghiệp lơi cuốn đựơc tán thưởng mạnh mẽ trong 2 cas khúc này.
Đến đĩ th́ Như Mai từ Quận Cam lên đă tŕnh bày hai bài t́nh ca rất nổi tiếng của Nguyễn Đức Quang là: Bên kia sơng và Cần Nhau. Giọng hát trong trẻo và đầy sức quyến rũ của Như Mai đă làm mới lại cả hai ca khúc trên. Đúng như lời cơ cho biết khi nhận hát trong chương tŕnh: sẽ làm mới lại những ǵ những người trước đă hát. Theo lời yêu cầu của số đơng khán giả chính Nguyễn Đức Quang đă phải lên sân khấu để chống đỡ trước những khúc mắc dồn dập quanh bài “V́ tơi là Linh Mục”. Hai MC Khổng Trọng Hinh và Kim Oanh đă buộc anh phải xác nhận những điều mà họ muốn biết: Tại sao anh lại làm bài hát này, hà cớ ǵ mà lại chọn một đề tài dính đến linh mục, tu sĩ, và rồi mấy vị chân tu cĩ để yên cho anh sao?.. Cuối cùng và vất vả nhất là câu hỏi: anh cĩ thật sự đi tu mà rồi v́ yêu mà đành bỏ đạo khơng?.............
Cuối cùng anh phải chứng minh các lời giải thích của minh bằng cách tự tŕnh bày tác phẩm này. Sự xuất hiện đầu tiên của anh với ca khúc này đă gây chấn động ngay: khiến cả hội trường đồng loạt đứng lên dành cho anh những tràng pháo tay nồng nhiệt nhất. Sau đĩ anh tiếp tục với bài hát mới nhất T́nh Tơi Con Dốc Nhỏ, tặng cho các bạn bè anh ngồi rất đơng phía dưới. Bài hát về một vùng trời Dalạt, cĩ con dốc nhỏ đă chia xẻ cơn đau của một cụơc chia tay với một cụơc t́nh thời xa xưa.. “Nay tơi ở rất xa một con đường”..
Trong buổi sinh họat lần này cĩ Tâm Nguyên, một tay viết nhạc trẻ trung và đựơc biết đến rất nhiều qua bài Vá Lại T́nh Tơi. Anh là một du ca viên ở Đà Nẵng (H́nh như bà con Dà Nẵng lần này dốc tâm tổ chức buổi nhạc cho anh, Tâm Nguyên, Trương Xuân Mẫng , đồn phĩ Du Ca Đà Nẵng dưới thời Trần Đ́nh Quân và Huỳnh Lương Thiện tuy khơng du ca nhưng cũng dân miệt đĩ) .Tâm Nguyên với bài B́nh Yên Rất Lâu đă được Nguyên Nhu hát (Nguyên Nhu cũng lại là một anh du ca miệt đồng bằng Cửu Long) Tâm Nguyên cĩ nét viết nhạc trẻ trung theo phong cách hiện đại..
Bứơc qua phần 2 của chương tŕnh mọi người đă đựơc nh́n thấy lịng ưu ái của nhiều người dành cho tác giả ngày hơm nay. Một cuộc trao hoa và kỷ vật lưu niệm cho Nguyễn Đức Quang và Như Mai đă diễn ra thật là vui vẻ. Hoa Hậu Cơng Nương Bích Liên, một nhân vật rất quen thuơc với cộng đồng vùng Thung Lũng Hoa Vàng đă ưu ái trao tặng nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang một bĩ hoa thật lớn cùng với ca sĩ Như Mai và luật sư Nguyễn Tậm đă thay mặt ban tổ chức trao tặng anh Nguyễn Đức Quang phiên bản poster giới thiệu chiều nhạc Nguyễn Đức Quang với rất nhiều chữ kư của thân hữu. Một bĩ hoa thứ hai tặng cho người nhạc sĩ này lại đặc biệt khơng kém do luật sư Nguyễn Thành, một trong những người bảo trợ chương tŕnh và cịn là vị thầy của anh, là giáo sư hướng dẫn sinh họat học đường trường Trần Hưng Đạo Dalạt, người đă cuốn chàng học sinh NĐQuang vào trong vịng sinh họat văn nghệ từ đĩ, 1961.
Đến đây, Nguyễn Đức Quang đă xin phép giới thiệu tác phẩm mới nhất của anh cĩ tên “Trên đồi Arlington” như một mĩn qua cho buổi gặp gỡ hơm nay. Bai hát chuyên chở nội dung chính của một người viết nhạc về quê hương về dân tộc, sau gần 30 năm buơng bút đă trở lại đe ghi lại một tác phẩm mà theo anh, nếu khơng cĩ nĩ, Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ sẽ khơng hồn chỉnh được cái ư nghĩa bao la của nĩ. Bài hát khởi từ một chuyến thăm nghĩa trang Arlington, từ đĩ anh thấy được cái hùng cường, cái tính chất hùng cường, cái vẻ vang của dân tộc Mỹ và cái văn minh, chất con người cao nhất của nước Mỹ sau một cụơc nội chiến chết hàng bao vạn sanh linh. Anh cũng chỉ muốn nĩi người dân VN suốt dọc đất nứơc kia cũng chỉ muốn cĩ thế thơi, vậy mà cụơc hy sinh đĩ đă khơng đem lại thành quả nào, chỉ đào sâu ngăn cách, chỉ đầy đọa nhau .. Vậy th́ đây là lúc để ngẫm nghỉ, định giá lại một lần:
Đă bảo vết thương khơng nhắc nữa
Mà sao thấy sẹo cứ bâng khuâng
Ừ nhỉ, xưa kia thành quách đổ
Thắng bại, anh hùng, cĩ xứng chăng?
Trên Đồi Arlington là câu chuyện của triệu oan hồn chết trong cuộc chiến VN, chết v́ những hứa hẹn độc lập, thống nhất, phồn vinh, hạnh phúc đă bị đánh mất.. Và con đường nào để thực hiện lại đây, nếu khơng đi qua một cuộc thống hối thực sự và tồn bộ? Ai phải tiến hành con đường chính đạo đĩ. Câu trả lời đă rơ..
Tiếng hát của Nguyễn Đức Quang cất lên gây nên một xúc động lớn cho tồn thể người tham dự. Đám đơng như bị thơi miên trong những câu chữ anh tung ra trên sân khấu. Khi câu hát cuối chưa dứt, nhà báo Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh đă đứng bật dậy vỗ tay. Tiếng nĩi ầm lên như cố hét lớn hơn 4 chiếc loa :đúng, đúng, giải pháp đĩ là hay nhất!”..Ơng đứng cao và vung tay manh mẽ, bên phía kia, nhà báo Giao Chỉ Vũ Văn Lộc cũng khích động khơng kém, ơng đứng lên ngồi xuống, rồi khơng ai bảo ai cả thính phịng cùng đứng lên vỗ tay reo hị với những tiếng ồn ào khơng cịn phân biệt đựơc là lời bày tỏ như thế nào.. Giai đọan này là thời điểm khốc liệt nhất của buổi diễn, nĩ cuốn hút hơn 300 con người cĩ mặt hơm ấy vào cơn hơn mê với 3 ca khúc sau gồm những bài Anh Em Tơi, một khúc hát mở đầu tập- Trầm Ca của anh hồi xưa với những câu:
Hơm qua ta đớn đau nhục nhằn th́ hơm nay ta sẽ tuyên ngơn rằng:
Việt Nam này sẽ nhất định vẻ vang
rồi bài Đường Việt Nam đựơc cất tiếng tiếp theo với tịan thể các bạn hát cĩ mặt trong buổi này: Nguyên Nhu, Đồng Thảo, Thu Nga, Như Mai, Ngọc Loan, Huy B́nh, Nguyễn Tâm, Hùynh Lương Thiện, đặc biệt là Trương Xuân Mẫng xúơt hiện với ntiếng hát và cây đàn.. Sân khấu tràn ra một sức nĩng lơi cuốn những người tham dự cất tiếng theo dù biếtt hay khơng biết các bài trên. Kết thúc với Việt Nam Quê Hương, n hư một lạ lùng của ngày đầu tiên nhạc phẩm này ra đời ở sân khấu trường Quốc Gia Âm Nhạc của Đai Hội Du Ca đựơc hát tới 6 lần khơng chịu ngưng, lần này cĩ thể cũng khơng ai chịu ngưng tiếng sau vài ba lần trở đi trở lại.
Trong nhiều năm trời sinh họat trở lại gần đây, anh Nguyễn Đức Quang cho biết h́nh ảnh hơm nay là hịanh tráng nhất, rúng động nhất.
Bên lề buổi diễn cĩ thể ghi lại khơng biết bao nhiêu điều lạ lăm và xúc động. Buổi diễn do hai MC duyên dáng Khổng trọng Hinh của San Jose và Kim Oanh của Nam Cali điều hợp. Ban tổ chức cĩ nhà báo Huỳnh Lương thiện, Luật sư Nguyễn Tâm, Cựu Trưởng Du Ca Đà Nẵng Trương Xuân Mẫng đă quyết định nhanh chĩng làm chương tŕnh mà khơng thắc mắc một điều ǵ, kêu gọi bảo trợ thật nhanh gọn và tiêu thụ vé một cách thật linh động. Vé in ít mà rạp chật cứng. Ngồi một số CD của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang cịn cĩ nhiều CD của Đồng Thảo, Thu Nga và đặc biệt những chai rượu cĩ dán nhăn hiệu là Poster chương tŕnh buổi diễn dùng để gây thêm kinh phí trang trải cho phần tổ chức rất tốn kém này.
Giáo sư Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh dù đă hơn 80 tuồi cũng đă ở lại đến phút chĩt và xúc động cho biết:
-Từ rất lâu ơng đă ít khi tham dự các buổi tŕnh diễn ca nhạc, đây là lần tham dự hiếm hoi đă mang đến cho ơng rất nhiều ấn tượng và rất sung sướng khi thấy tuồi trẻ hải ngoại đang hâm nĩng lại tinh thần yêu nước của người Việt Nam bằng con đường âm nhạc...
Một vài khuơn mặt nổi tiếng của người Việt nam cũng hiện diện như Cựu Thiếu Tướng Tư Lệnh Sư Đồn 3 Nguyễn Duy Hinh, các thân hữu trong giới truyền thơng như: Nhà Văn Nguyễn Xuân Hồng, Cao Sơn và Trần thị Thu của tuần báo Tin Việt đă gĩp sức phổ biến rất mạnh mẽ, Các chương tŕnh phát thanh như Mỗi Tuần một khuơn mặt nghệ sĩ của cơ Vân Khanh, chương tŕnh phát thanh và phát h́nh của Trung Tâm và nhà bảo tàng Thuyền Nhân với Phú Nam và nhà văn Giao Chỉ Vũ Văn Lộc. Ơng Lộc đă tịch thu ngay cây đàn và cái poster buổi diễn đem về viện bảo tàng. Người đẹp Trương Gia Vi chủ nhiệm của Việt Tribune tuy chưa ra mắt cũng hăng hái vận động cho buổi hát và cịn Ngọc Thủy ...... Thư Sinh, Nguyên Trung, Cao Nguyệt Ánh..v.. v.. Những nhĩm bạn hữu của NDQuang cũng đem lại cho ban tổ chức rất nhiều sự tự tin và những cổ vũ mạnh mẽ: những người bạn học ở Viện Đai Học Đalạt, những người đẹp của trường Bùi Thị Xuân thủa nào, nhĩm bạn ngày xưa họat động trong các sinh họat si9nh viên như Hồng Ngọc Hữu, những bạn bè trong nhĩm Vạn Hạnh thật đơng đảo v́ thân quen với Khơng Trọng Hinh, Ngọc Loan. Nĩi tĩm lại là một cả một khơng khí thấm đậm chuyện que hương, chuyện con người, chuyện bạn bè cũ và mới… Và dĩ nhiên rất nhiều nhân sĩ trong cộng đồng Bắc Cali mà chúng tơi chỉ biết mặt mà khơng nhớ tên v́ ban tổ chức khơng đủ th́ giờ giới thiệu.
Một số ư kiến của người tham dự cho biết:
-Rất cần cĩ những buổi sinh hoạt như vậy làm sống lại lịng tự hào của người Việt Nam và nhất là cĩ cơ hội nh́n lại vấn đề của Tổ quốc một cách trung thực hơn như lời ca trong bài Trên Đồi Arlington...
Riêng Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang th́ tâm sự:
-Các bạn trẻ hăy làm mới và làm hay hơn những ǵ thế hệ trước đă làm, cĩ như vậy mới mong nuơi sống được ư nghĩa của “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ”. Tuổi trẻ Việt Nam lúc nào cũng là ngọn lửa rực sáng trên “Đường Việt Nam”...

Nguyễn Trung Tín