Hồ Xuân Hương





Nữ sĩ độc đáo khoảng cuối đời Hậu Lê, không rõ năm sinh, năm mất.Thân phụ bà là Hồ Phi Diễn, quán làng Quỳnh Đôi, huyệt Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An; sau ra ngụ ở phường Khán Xuân, ở gần vườn thảo cầm Hà Nội, thuộc huyện Vĩnh Thuận (nay thuộcThủ đô Hà Nội).

Bà kém nhan sắc, nhưng duyên dáng mặn mà, thêm nổi tiếng văn chương nên rất nhiều trang phong lưu tài tuấn ngấp nghé. Tuy nhiên đường chồng con của bà rất không may. Trước lấy lẽ ông Phủ Vĩnh Tường, sau cùng cam phận bé mọn khi bước đi bước nữa vơí Cai tổng Cóc.

Hồng nhan đa truân, tài tình mạng bạc, có lẽ do đó mà hầu hết các bài thơ của bà đều chua chát, khinh mạn mọi giới, và dùng toàn những vận hiểm hóc.

Đối thủ của bà trên trường văn bút, xướng họa thi ca, có lẽ chỉ một Phạm Đình Hổ là khiến được bà mến phục phần nào (X. Phạm Đình Hổ).

Thơ bà được truyền tụng nhiều và đều thật hay. Cho nên từ trước đến nay, thân thế và văn chương của bà được nhiều người phổ biến trên hàng mấy mươi bài báo, trên 10 quyển sách đã xuất bản. Hầu hết đều thương cảm cuộc đời bà, mà cũng có lắm người không chịu được giọng thơ chớt nhả của bà, vì thơ bà chua cay, sắc sảo nhằm đả kích bọn trưởng giả